De revival van het kattebelletje

Het kattebelletje leek langzaamaan met uitsterven bedreigd. Het was nog courant in de jaren ‘70 om aan gezinsleden duidelijk te maken dat de jam op was. Later moest het meer en meer haar plaats afstaan aan de blitse ‘post-it’, de digitale ‘e-mail’ of de zakelijke ‘nota’. In juni van dit jaar, net na de federale verkiezingen, kwam de comeback er eindelijk.

Toen bleef een briefje dat Freya Van Den Bossche (SP.a.) aan haar toenmalige voorzitter Johan Vande Lanotte had geschreven, liggen op het partijbureau. Journalisten van De Morgen en van De Standaard merkten het op, alleen De Standaard publiceerde het ook.

Yves Desmet van DM was in zijn wiek geschoten en lanceerde meteen de term ‘vuilnisbakjournalist’.

Volgens de Vlaamse Vereniging van Journalisten (VVJ) was met de publicatie van het kattebelletje niets fout. Voorzitter Pol Deltour haalt daarvoor aan dat het papiertje per toeval gevonden was, en dus niet ontvreemd. Bovendien ging het om een maatschappelijk relevante tekst. Deltour: “men kan van journalisten niet verwachten dat ze heiliger zijn dan de paus.”

Ook Het Nieuwsblad pakt op 26 november 2007 uit met een kattebelletje. Het gaat om een nota die CD&V-kamerlid Stefaan De Clerck aan CDH-voorzitster Joëlle Milquet had overhandigd. Dat gebeurde tijdens de plenaire kamerzitting van donderdag 22 november.

Stefaan De Clerck had tijdens die zitting een boodschap geschreven op de achterkant van een plattegrond van de kamer. Die had hij Joëlle Milquet toegeschoven. Naar eigen zeggen deed hij dat om mee te helpen aan een oplossing voor de communautaire problemen die een regeringsvorming in de weg staan.

Opvallend is dat het briefje pas tijdens het weekend bij de redactie van Het Nieuwsblad aanbeland kan zijn, aangezien het in de maandageditie van de krant staat. De journalisten, Peter De Backer & Tonny Verhaeghe, schrijven dat het bewuste kattebelletje “is blijven rondslingeren op de parlementaire banken en via een grote omweg op onze redactie beland.” De Standaard, dat ook door Corelio wordt uitgegeven, vermeldt het bestaan van het briefje ook. Gaat het hier om vuilnisbakjournalistiek of niet?

Er is natuurlijk de parallel met de case Freya Van den Bossche, waar een journalist van De Standaard toevallig een papiertje met belangrijke informatie vond, dat achteloos was achtergelaten. Het grote verschil met deze zaak is dat dit kattebelletje ‘via een grote omweg’ bij de journalisten in kwestie terecht gekomen is. Dus senso stricto is het geen schoolvoorbeeld van vuilnisbakjournalistiek. Bij de definiëring van begrip staat het “toevallig vinden van rondslingerende documenten of andere objecten” immers centraal.

Die voorwaarde is hier niet vervuld. Pol Deltour, Nationaal secretaris van de VVJ/AVBB, had het in een gesprek echter over een grijze zone. Hij vertelde dat journalisten al eens een koffie gingen drinken met magistraten, om vast te stellen dat die laatste een belangrijk dossier “vergeten” waren. Hij had het in die context specifiek over de recent overleden onderzoeksjournalist Walter De Bock. Handig als je, om wat voor reden dan ook, iets wil zien verschijnen, zonder daarbij jezelf te verbranden. Men kan het toeval dus een handje helpen.

Vermoed kan worden dat het hier om een perslek gaat, dat enigszins vermomd wordt als een toevallige vondst die “bleef rondslingeren”. De bron kan in eerste instantie een medewerker van de Kamer zijn, een bediende of iemand van het schoonmaakpersoneel.

Alleen doet de inhoud van het artikel iets anders vermoeden. Ten eerste wordt de boodschap van De Clerck beschreven als “een goed bedoeld kattebelletje”, terwijl de reactie gezien wordt als “ontluisterend voor de hersenkronkels van Joëlle Milquet” en aantoont hoe “Milquet poogt helderen communautaire afspraken te versmachten in een wollige woordenbrij”.

Ten tweede komt De Clerck doorlopend aan het woord, terwijl blijkbaar geen contact werd opgenomen met Milquet. Er wordt trouwens nergens vermeld dat De Clerck verontwaardigd zou zijn over het gebruik van een vertrouwelijk document, in tegenstelling tot Van den Bossche destijds. Bovendien is bekend dat CD&V en Het Nieuwsblad/Het Volk er goede relaties op nahouden en dat het CD&V niet zint dat Milquet constant uit de biecht klapt bij Waalse journalisten. Men moet naïef zijn om op zijn minst geen rekening te houden met een sturing van het lot vanuit het kartel CD&V/N-VA.

Gesteld dat het wel degelijk om vuilnisbakjournalistiek zou gaan, is de publicatie van dit artikel geoorloofd, aangezien het ongetwijfeld om maatschappelijke relevante informatie gaat; de regeringsvorming domineert al maandenlang het nieuws.